Deprecated: Function mysql_db_query() is deprecated in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: mysql_db_query(): This function is deprecated; use mysql_query() instead in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: Function mysql_db_query() is deprecated in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: mysql_db_query(): This function is deprecated; use mysql_query() instead in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: Function mysql_db_query() is deprecated in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: mysql_db_query(): This function is deprecated; use mysql_query() instead in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: Function mysql_db_query() is deprecated in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: mysql_db_query(): This function is deprecated; use mysql_query() instead in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: Function mysql_db_query() is deprecated in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: mysql_db_query(): This function is deprecated; use mysql_query() instead in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: Function mysql_db_query() is deprecated in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: mysql_db_query(): This function is deprecated; use mysql_query() instead in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: Function mysql_db_query() is deprecated in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: mysql_db_query(): This function is deprecated; use mysql_query() instead in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: Function mysql_db_query() is deprecated in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: mysql_db_query(): This function is deprecated; use mysql_query() instead in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: Function mysql_db_query() is deprecated in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131

Deprecated: mysql_db_query(): This function is deprecated; use mysql_query() instead in /alt/home/webmaster.docedu/html/db.php on line 131
Do druku: Diagnostyka chrób tarczycy

Diagnostyka chrób tarczycy




Badania laboratoryjne


Podstawą stawiania diagnozy lekarskiej pozostaje zawsze badanie podmiotowe i przedmiotowe pacjenta. Lekarz ma jednak możliwości weryfikacji postawionego rozpoznania, poprzez wykonanie określonych badań dodatkowych. Badania te odzwierciedlają stan organizmu, służą obrazowaniu ewentualnych patologii, są podstawą do kierowania chorego do dalszej diagnostyki oraz wyboru terapii.

Badania diagnostyczne ułatwiające rozpoznanie zaburzeń funkcji hormonalnej tarczycy można podzielić na podstawowe badania biochemiczne oraz badania specjalistyczne - szczegółow,e w tym oznaczenia poziomów hormonów oraz innych związków np. przeciwciał czy markerów nowotworowych.

Podstawowe badania biochemiczne wykonywane są często z innych przyczyn niż podejrzenie patologii tarczycy, ale stwierdzane w nich zmiany mogą wskazywać na zaburzenia funkcji tego gruczołu. Dla pełnej diagnostyki niezbędne jest często wykonanie badań obrazowych - radiologicznych, ultrasonograficznych i izotopowych.

Z rutynowych podstawowych badań biochemicznych, znajdujących się w kompetencji lekarza rodzinnego, które mogą dostarczyć informacji pośrednio przydatnych do oceny stanu tarczycy można wymienić następujące badania:

Badanie OB informuje o ewentualnym stanie zapalnym (w stanach ostrego zapalenia tarczycy spotykane jest OB. 3-cyfrowe) lub procesie nowotworowym.

W badaniu morfologicznym podwyższenie liczby leukocytów oraz przesunięcia w rozmazie krwi obwodowej są pomocne dla różnicowania zapalenia tarczycy (leukocytoza ze względną limfocytozą) od nowotworu tarczycy.

Wysokie wartości stężeń cholesterolu mogą być spowodowany występowaniem niedoczynności tarczycy.

Z kolei bardzo niski poziom stężenia cholesterolu (nawet, gdy w poprzednich badaniach poziom ten był wysoki) często spotykamy u chorych z nadczynnością tarczycy.



TSH i hormony tarczycy


Badanie TSH należy do najbardziej rozpowszechnionego oznaczenia w tyreologii. Jest to badanie o dużym znaczeniu przesiewowym, pomocnym dla rozpoznania lub wykluczenia patologii tarczycy.

Oznaczenie hormonów tarczycy zarówno wolnych jak i związanych, jest cennym uzupełnieniem diagnostyki, ale w niepowikłanych przypadkach ich oznaczanie nie jest konieczne. Wykonanie tych badań hormonalnych znajduje się w kompetencjach lekarza specjalisty endokrynologa. Zakres prawidłowych wartości TSH oraz hormonów tarczycy przedstawiono w tabeli 1 1,2,3,5.

Tabela 1. Prawidłowe wartości poziomu w surowicy TSH i hormonów tarczycy

Hormon

Wartości prawidłowe

TSH

Dorośli: 0,02 - 5,0 μj/ml

Noworodki: 0,02 - 25 μj/ml

Tyroksyna fT4 50-150 nmol/l (4-12 μg%)
Trijodotyronina T31,23 - 2,76 nmol/l (86-180 ng%)



Interpretacja wyników badań


W sytuacji, gdy w ustroju znajdują się zbyt małe stężenia hormonów tarczycy (pierwotna niedoczynność gruczołu) zdrowa przysadka mózgowa i podwzgórze reagują wzrostem wydzielania odpowiednio TSH i TRH.

W stanach uszkodzenia przysadki mózgowej lub podwzgórza (rzadko) niewydolne struktury mózgowia nie wydzielają hormonów stymulujących tarczycę. W tych przypadkach powstaje tzw. wtórna niedoczynność tarczycy, którą charakteryzuje obniżenie poziomu zarówno TSH jak i wolnych hormonów tarczycowych w surowicy.

W nadczynności tarczycy wzrost poziomu stężeń T4 i T3 powoduje zahamowanie wydzielania TSH. Obniżenie poziomu TSH niezależne od obwodowego poziomu stężeń tyroksyny i trijodotyroniny spotykamy w przebiegu ciężkich chorób ogólnoustrojowych.

W rzadko występującej wtórnej nadczynności tarczycy wywołanej guzem przysadki mózgowej wzrostowi poziomu fT4 i fT3 towarzyszy wzrost stężenia TSH. Należy pamiętać, że w przypadkach leczenia chorych z niedoczynnością tarczycy preparatami L-tyroksyny w sposób zamierzony lub niezamierzony możemy indukować stan imitujący nadczynność tarczycy. Monitorowanie poziomu stężenia TSH w surowicy pozwala na precyzyjną kontrolę terapii. Zaburzenia dotyczące wydzielania TSH przez przysadkę mózgową mogą być spowodowane także przez podawanie niektórych leków.

W Tabeli 2 przedstawiono spotykane wyniki oznaczeń hormonalnych wraz z ich interpretacją kliniczną.

Tabela 2. Oznaczenia TSH i interpretacja kliniczna

Oznaczone wartości TSH

Interpretacja kliniczna

0,02-5,0 μj/ml

  • eutyreoza

> 5,0 μj/ml

  • pierwotna niedoczynność tarczycy
  • gruczolak przysadki mózgowej
  • guz przysadki wydzielający TSH (TSH-oma)
  • nadczynność podwzgórza w zakresie wydzielania TRH

<0,02 μj/ml

  • nadczynność tarczycy
  • leczenie preparatami L-tyroksyny
  • niedoczynność przysadki
  • ciężkie choroby ogólnoustrojowe
  • działanie niektórych leków (np. dopomina, glikokortykosteroidy)
  • trzeciorzędowa (podwzgórzowa) niedoczynność tarczycy



Przeciwciała przeciwtarczycowe i markery nowotworowe


Zapalenia tarczycy należą klinicznie do zróżnicowanej pod względem obrazu i rokowania patologii gruczołu. Jak wspomniano powyżej dla potwierdzenia ostrego zapalenia tarczycy pomocne są badania OB i morfologia z rozmazem krwi obwodowej. W przypadkach podostrego i przewlekłego zapalenia tarczycy potwierdzeniem diagnozy są oznaczenia obecności i miana krążących przeciwciał. Poniżej wymieniono autoprzeciwciała przeciwko komórkom tarczycy, które mogą być obecne w surowicy:

Laboratoryjne badania, które wykonuje się w przypadkach podejrzenia o obecność nowotworu tarczycy to oznaczenia poziomu stężeń w surowicy:



Badania obrazowe - radiogram


Badania obrazowe służą pomocą w wizualizacji patologii tarczycy. Najczęściej wykonywanym badaniem, które może dostarczyć informacji o wielkości i położeniu tarczycy jest badanie radiologiczne.

Przeglądowe zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej uwidacznia np. poszerzony cień śródpiersia, co może być spowodowane obecnością wola zamostkowego. Powiększona tarczyca przesuwa i /lub powoduje zwężenie światła tchawicy doskonale widoczne na zdjęciach radiologicznych.

Możliwości diagnostyczne:



Badania obrazowe - USG


Obecnie najbardziej rozpowszechnione w diagnostyce patologii tarczycy jest badanie ultrasonograficzne. Jest to bezpieczna, powtarzalna i wiarygodna metoda wykorzystywana dla wykrywania

Badanie ultrasonograficzne może sugerować występowanie wola zamostkowego. Ocena unaczynienia pozwala pośrednio określać stan czynnościowy gruczołu. Badanie to nie znajduje się aktualnie na liście badań znajdujących się w kompetencji lekarza rodzinnego.

Możliwości diagnostyczne:



Badania radioizotopowe


Badania z użyciem izotopów (najczęściej 131J) są specjalistycznymi metodami dla oceny struktury miąższu tarczycy. W zależności od stopnia wychwytu znacznika przez prawidłową i/lub ogniskowo zmienioną tkankę gruczołu można rozpoznawać obszary „zimne”, „ciepłe” lub „gorące”.

Interpretacja wyników tego badania nie jest do końca jednoznaczna. Obszar zimny może być spowodowany obecnością torbieli, ale także nieaktywną hormonalnie tkanką nowotworową.

Obecność guzka „gorącego” świadczy o zwiększonym w stosunku do tkanki otaczającej wychwycie znacznika, co może być spowodowane: gruczolakiem, ale także aktywnym hormonalnie rakiem. Obecność w rzucie tarczycy jedynie ogniska wychwytującego 131J, jeżeli chory nie był operowany, a w badaniu USG obrazowano prawidłowo położoną tarczycę najpewniej przemawia za gruczolakiem autonomicznym, przebiegającym z nadczynnością hormonalną. Badania izotopowe są bardzo istotne dla obrazowania ekotopowo położonej tkanki tarczycy – wole zamostkowe, językowe, jajnikowe.

Możliwości diagnostyczne



Bipsja aspiracyjna cienkoigłowa


Coraz częściej wykonywanym badaniem, które uzupełnia powyższe możliwości diagnostyczne jest cienkoigłowa biopsja aspiracyjna. Wykonana pod kontrolą ultrasonograficzną jest bardzo pomocna w diagnostyce różnicowej guzków tarczycy oraz stanów zapalnych. Trzeba z naciskiem podkreślić, że wynik cytologiczny jest pomocny, ale nie jest podstawą do ostatecznego rozpoznania lub wykluczenia procesu złośliwego1,3.

Możliwości diagnostyczne: